Lúc này, Trần Văn Ơn đang chuẩn bị thi tú tài, nhưng vẫn tích cực tham gia cuộc bãi khóa, đứng đầu nhóm học sinh của trường Pétrus Ký, để đi biểu tình.
Cách đây 65 năm, ngày 09/1/1950 trong cuộc biểu tình lớn của học sinh sinh viên Sài Gòn, kẻ thù đã hèn hạ bắn chết anh Trần Văn Ơn, khi anh vừa 19 tuổi.
Trần Văn Ơn sinh ngày 29/5/1931, tại xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Cha anh là ông Trần Văn Nghĩa là công chức bậc thấp, mẹ anh là bà Huỳnh Thị Tữu. Thuở nhỏ, anh học tiểu học ở thị xã Mỹ Tho, sau đó cùng gia đình chuyển đến trú quán tại số nhà 322/10, đường Verolun – Sài Gòn và gia đình anh có nhiều người đã theo cách mạng từ lúc tuổi thanh niên như thế.
Thuở nhỏ học tiểu học tại Mỹ Tho, tháng 8/1945, anh thi đậu vào lớp năm thứ nhất, bậc cao đẳng tiểu học tại Trường Pétrus Ký. Năm học 1948-1949, anh học xong năm thứ ba bậc cao tiểu, thi vượt lớp đỗ bằng đệ nhất cấp Pháp (Brevet du 1er cycle). Đến năm học 1949-1950, khi lên lớp năm thứ tư cao tiểu thì Trần Văn Ơn được đặc cách lên lớp Ban tú tài (lớp seconde, tương đương lớp 10 hiện nay) của Trường Pétrus Ký (nay là Trường PTTH Chuyên Lê Hồng Phong), vì đã có bằng đệ nhất cấp. Trần Văn Ơn được coi là một học sinh chăm ngoan, hiếu học, là niềm tin của các thầy cô. Bên cạnh học tập, anh bắt đầu tham gia vào các hoạt động xã hội yêu nước ngay tại Trường Pétrus Ký.
![tran van on](https://petruskylhp.com/banlienlac/wp-content/uploads/2019/06/tvon2a.jpg)
Từ năm 1947, được tổ chức phân công, anh bắt đầu tham gia vào phong trào học sinh yêu nước tại trường, tham gia Hội học sinh sinh viên Việt Nam tại Nam Bộ. Anh là hội viên mật của Đoàn học sinh kháng chiến nội thành, đồng thời nhận nhiệm vụ tuyên truyền, vận động học sinh trong trường tham gia vào các hoạt động chống thực dân Pháp và chính quyền thân Pháp. Và nay trong Lịch sử truyền thống của Trường Pétrus Ký, vẫn còn ghi rõ Anh là một cột trụ của phong trào học sinh yêu nước của Trường Pétrus Ký những năm 1947 – 1950.
Trước ngày kỷ niệm 9 năm Ngày khởi nghĩa Nam Kỳ (23/11/1940-23/11/1949), chính quyền thực dân Pháp đã bắt cóc một số học sinh của trường Pétrus Ký. Từ sự kiện này đã nổ ra cuộc bãi khóa lớn, tập trung của học sinh của 10 trường tại Sài Gòn vào ngày 23/11/1949. Lúc này, Trần Văn Ơn đang chuẩn bị thi tú tài, nhưng vẫn tích cực tham gia cuộc bãi khóa, đứng đầu nhóm học sinh của trường Pétrus Ký, để đi biểu tình.
Ngày 09/01/1950, ở Sài Gòn đã nổ ra một cuộc biểu tình lớn của hơn 6.000 học sinh-sinh viên và giáo viên các trường Pétrus Ký, đưa yêu cầu đòi Thủ tướng Trần Văn Hữu phải thả ngay những học sinh, sinh viên bị bắt. 13 giờ ngày 09/01, chính phủ của Thủ tướng Trần Văn Hữu huy động một lực lượng lớn cảnh sát đàn áp phong trào biểu tình. Chúng đem vòi rồng phun nước và dùng dùi cui đánh đập hết sức tàn nhẫn học sinh-sinh viên và giáo viên các trường và những người biểu tình. Cuộc đàn áp này chúng đã bắt đi 150 người, đánh đập 30 người trọng thương tại chỗ.
![tran van on](http://image.baobinhduong.vn/news/2013/20130918/fckimage/2_55651406049849.jpg)
Không lùi bước trước kẻ thù, Trần Văn Ơn cùng một số bạn bè hiên ngang tiến về phía trước lớn tiếng tố cáo tội ác của chúng, đồng thời che chở cho các em nhỏ ở phía sau. Theo trang tỉnh Bến Tre, trong lúc khiêng nữ sinh Tạ Thị Thâu của Trường Gia Long bị cảnh sát đánh ngất, anh Trần Văn Ơn đã bị trúng đạn vào bụng. Theo nhà báo Lê Trung Nghĩa (báo Tuổi Trẻ), Trần Văn Ơn bị bắn trong lúc đang đỡ học sinh trèo lên đống củi chất sát rào để vượt tường rào của chúng. Cùng với các nạn nhân khác, anh được đưa vào Bệnh viện Chợ Rẫy cứu chữa, tuy nhiên do vết thương quá nặng, nên đã trút hơi thở cuối cùng, qua đời vào 15 giờ 30 phút ngày 09/01/1950. Khi đó, anh Trần Văn Ơn mới chưa đầy 19 tuổi.
Khi hay tin anh Trần Văn Ơn mất chiều ngày 09/01/1950 ngay lập tức đã gây náo động trong giới học sinh-sinh viên Sài Gòn. Các học sinh đã được cử tới để bảo vệ xác Trần Văn Ơn tại nhà thương tại Sài Gòn, không để cho kẻ thù phi tang xác anh. Tin này cũng mau chóng trở thành tâm điểm và đồng loạt các tờ báo lớn của Sài Gòn đã đưa tin và chỉ trong một ngày thì hàng biển người của nhân dân Sài Gòn, Chợ Lớn và Gia Định… đã tập trung đưa tang hàng chục ngàn người mà đông nhất là giới học sinh-sinh viên Sài Gòn.
Sau khi đấu tranh để được sự đồng ý của nhà cầm quyền, ban đại diện học sinh trường và gia đình đã đem xác anh về quàn 3 ngày tại nhà vĩnh biệt đường Thuận Kiều. Họ đã lập bàn thờ, đặt linh vị và quyết định tổ chức tang lễ cho Trần Văn Ơn ngay trong trường Pétrus Ký. Toàn thể học sinh Pétrus Ký đã mang băng đen để tang anh. Từ ngày 10 đến 12 tháng 1, hàng trăm đoàn thể đủ mọi các giới: công nhân, tri thức, thương nhân, công chức, nghệ sĩ, nhà báo, học sinh… đã đến viếng, thắp hương và đặt vòng hoa cho anh. Tổng cộng có hơn 300 vòng hoa, đặc biệt trong số đó có có vòng hoa của những người Pháp mang dòng chữ “Soldats démocrates” (Chiến sĩ dân chủ) để tưởng nhớ anh.
Ngày 12/01/1950, lễ tang Trần Văn Ơn được tổ chức, với Trưởng ban lễ tang là giáo sư Lưu Văn Lang. Hàng chục ngàn người đã đến tập trung tại trường Trương Vĩnh Ký. Hơn 300.000 người dân Sài Gòn đã xuống đường ủng hộ. Theo báo Thần chung (nay ta còn số ra ngày 14/1/1950), để hưởng ứng đám tang Trần Văn Ơn, các hiệu buôn người Việt, người Hoa, người Ấn, các hãng tư nhân khác đều đóng cửa ngày hôm đó, đồng thời các xe rước người đi đưa đám tang đều không lấy tiền, hàng mấy trăm phu xích lô tình nguyện chở hơn 300 vòng hoa đi đến nghĩa trang Chợ Lớn. Có thể nói đây là đám tang tập trung đông đảo nhất học sinh-sinh viên Sài Gòn và nhân dân yêu nước.
Sau khi tập hợp đông đủ, đúng 7 giờ 30 phút, ngày 12/01/1950 đoàn người bắt đầu đi qua các con đường của Sài Gòn, tới nhà vĩnh biệt đường Thuận Kiều đón thi hài anh. Học sinh mang theo những biểu ngữ, di ảnh Trần Văn Ơn. Dẫn đầu đoàn biểu tình là những nhân sĩ trí thức lớn, như: Lưu Văn Lang, luật sư Trịnh Đình Thảo, luật sư Nguyễn Hữu Thọ…, cùng một số người Pháp có chính kiến rõ ràng. Theo ước tính có 25.000 người đã đi cùng với rất nhiều dân chúng Sài Gòn hai bên đường đón tiếp, hưởng ứng. Quan tài anh sau khi được đưa ra khỏi nhà vĩnh biệt, đã được đưa về nghĩa trang Chợ Lớn chôn cất.
Tại nghĩa trang Chợ Lớn, nhiều điếu văn trong ngày đám tang đã được đọc để tưởng niệm Trần Văn Ơn. Trong số đó, Điếu văn của đại biểu các học sinh, sinh viên có đoạn” “Chúng ta sẽ không bao giờ quên được ngày 9 tháng 1, ngày mà anh Ơn và các bạn học sinh, sinh viên đã vui lòng đem xương máu, sinh mạng của mình đổi lấy tự do cho các bạn bị giam cầm. Tinh thần bạn Trần Văn Ơn bất diệt”.
Đám tang của Anh hùng Trần Văn Ơn một lần nữa nhắc nhở thế hệ trẻ Việt Nam hãy hành động như những chiến sĩ trẻ được coi là cách tay phải đắc lực của Đảng ta. Từ đây, càng nhắc nhở thế hệ trẻ Việt Nam đã và sẽ mãi mãi trở thành lực lượng lớn yêu nước để đấu tranh chống lại chính quyền thực dân Pháp và tay sai, đưa đến những niềm tin trong đấu tranh giành độc lập, tự do cho Tổ quốc.